Giffen Mal

Giffen mal nedir? Giffen paradoksu nedir? İktisatta karşılaştığımız bu kavram tıpkı ikame ve tamamlayıcı mallar gibi fiyat-talep değişikliğini incelediğimiz mallardandır.

Bir Giffen malı, standart ekonomik ve tüketici talep teorisine meydan okuyan, düşük gelirli, lüks olmayan bir üründür. Giffen mallarına olan talep, fiyat yükseldiğinde yükselir ve fiyat düştüğünde düşer. Mikro ekonomide bu, aşağı doğru eğimli bir talep eğrisi oluşturan temel talep yasalarının aksine, yukarı doğru eğimli bir talep eğrisi ile sonuçlanır.

Giffen mal, fiyatı artmasına rağmen talebi artan ve daha fazla kullanılan düşük mallardır. Oluşturduğu paradoks nedeniyle Giffen paradoksu olarak bilinir. Çünkü normal şartlar altında bir malın fiyatı arttığında ona olan talep düşecektir. Ancak giffen mallarda tam tersi durum söz konusu olmaktadır.

Giffen Mal Nedir?

Ekonomide yaygın olarak kullanılan bir kavram olan Giffen malı, fiyat yükseldikçe insanların daha fazla tükettiği bir mala atıfta bulunur. Bu nedenle bir Giffen malı, yukarı doğru eğimli bir talep eğrisi gösterir ve temel talep yasasını ihlal eder.

giffen mal nedir

Giffen malları terimi, 1800’lerin sonlarında, adını tanınmış İskoç ekonomist, istatistikçi ve gazeteci Sir Robert Giffen’den almıştır. Giffen malları kavramı, çok az yakın ikamesi olan düşük gelirli, lüks olmayan ürünlere odaklanır. Giffen malları, benzer şekilde standart ekonomik ve tüketici talep teorisine meydan okuyan ancak lüks mallara odaklanan Veblen malları ile karşılaştırılabilir.

Giffen malı, ekonomide nadir görülen bir durumdur çünkü bu mallar için arz ve talep standart durumun tersidir. Giffen malları, arz, talep, fiyat, gelir ve ikame dahil olmak üzere birçok piyasa değişkeninin sonucu olabilir.

Tüm bu değişkenler, arz ve talep ekonomisinin temel teorilerinin merkezinde yer alır. Giffen mal örnekleri, bu değişkenlerin düşük gelirli, lüks olmayan mallar üzerindeki etkilerini inceler ve bu da yukarı doğru eğimli bir talep eğrisiyle sonuçlanır.

Giffen mallarında talep eğrisi yukarı doğru eğimlidir ve bu da daha yüksek fiyatlarla daha fazla talep olduğunu gösterir. Giffen mallar için çok az ikame olduğu için, tüketiciler fiyat yükseldiğinde bir Giffen malı almaya istekli olmaya devam eder.

Giffen malları genellikle temel besin veya mallardır ve hem gelir etkisini hem de daha yüksek bir fiyat ikame etkisini içerir. Giffen mallar gerekli olduğundan, tüketiciler onlar için daha fazla ödeme yapmaya isteklidir.

Ancak bu aynı zamanda harcanabilir geliri de sınırlar ve bu da biraz daha yüksek seçenekler satın almayı daha da ulaşılmaz hale getirir. Bu nedenle, tüketiciler Giffen ürününden daha da fazla miktarda satın alır. Genel olarak, hem gelir hem de ikame etkileri, alışılmadık arz ve talep sonuçlarını oluşturur.

Tüm Giffen mallarının düşük mallar olduğunu, ancak tüm düşük malların Giffen malları olmadığını unutmamak gerekir.

Giffen Paradoksu Nedir?

19. yüzyılda İskoçyalı iktisatçı Robert Giffen tarafından ortaya konduğu için Giffen paradoksu olarak anılmaktadır. Robert Giffen, İrlandalı maden işçilerinin tüketim davranışları üzerine incelemelerde bulunmuştur.

Bu incelemeler sırasında patates fiyatlarının artmasına rağmen işçilerin patates talebinin arttığını görmüştür. O dönemde fakir işçi sınıfının önemli besin kaynaklarından biri patatestir. Ayrıca tüketim malları da günümüzdeki kadar çeşitli değildir. Dolayısıyla patatesin fiyatı arttığında ikame mal olarak kullanılabilecek mallar sınırlı sayıdadır.

Ayrıca gelir de düşük olduğu için fiyatları artınca patates aldıktan sonra patatesin yanına alabilecek gıda için geriye yeterli para kalmamaktadır. Patatesin yanına biraz et alarak karnını doyuran insanlar artık ete para yetmediği için kalan para ile mecburen biraz daha patates alınmaktadır. Bu durumda patates fiyatı artmasına rağmen talep artmış olur.

Bu şekilde bir Giffen paradoksu oluşması için 3 koşul gerekli olmaktadır.

  • Söz konusu mal düşük mal olmaktadır.
  • Söz konusu malın ikamesi zor olmalıdır.
  • Söz konusu mal tüketici kesimin bütçesinde önemli bir yeri kaplamalıdır.

Bu koşullardan anlaşılacağı üzere lüks mallar da benzer etkiler doğurmasına rağmen giffen mal sayılmaz. Lüks malların da fiyatı artınca moda etkisiyle, dikkat çekme yoluyla talebi artabilir. Ancak bu durum süreklilik yaratmayacaktır. Giffen mal olması için düşük mal olmalıdır.

giffen mallar nedir

Karşılaştırılabilir maliyetlerin düşük olması, tüketim ihtiyaçlarını karşılama talebinin artmasına neden olduğu için mal, düşük bir mal olmalıdır. Bütçe kıtlığı durumunda, tüketici düşük kaliteli malların daha fazlasını tüketecektir.

Malın ikamesi zor bulunmalıdır çünkü aksi takdirde insanlar ikame mala olan talebi arttıracaktır. Örneğin tereyağı fiyatı arttığında insanlar ikame mal olan margarine yönelerek sorunu çözebilir. Hatta geliri düşük olan kişiler aynı amaca hizmet edecek bitkisel yağlara da yönelebilir. Dolayısıyla giffen paradoksuna yakalanmazlar.

Malın yakın ikameleri bulunmaması veya ikame malın maldan daha yüksek bir maliyeti olmalıdır. Malın fiyatında bir artış olsa bile, mevcut mal yine de tüketici için cazip bir seçenek olmalıdır. Diğer bir deyişle, o malın fiyatındaki artışın yarattığı ikame etkisi, artan maliyet gerekliliğinin yarattığı gelir etkisinden daha küçük olmalıdır.

İlgili mal bütçede önemli bir yer kaplamalıdır. Aksi takdirde para yettiği takdirde insanlar doymak için biraz daha fazla patates almak yerine et alarak devam edebilirdi.  Bu durumda patatese olan talep artmazdı. Ürün için harcanan toplam tutar, tüketicinin bütçesine göre büyük olmalıdır. Ancak böyle bir senaryoda fiyatındaki bir artış önemli bir gelir etkisi yaratacaktır.

Günümüz dünyasında giffen mala örnek için ekmeği düşünebiliriz. Dar gelirli bir ailede iki ekmek ile biraz yumurta, domates, biber ve soğan alarak menemen yaptıklarını düşünelim. Ekmek fiyatı arttığında domates, biber ve soğandan feragat edilerek menemen yerine yumurta yapıp daha fazla ekmek alarak karnını doyurma yoluna gidebilirler. Bu durumda ekmeğin fiyatı artmasına rağmen talebi de artmış olur.

Giffen Mallar ve Veblen Mallar Arasındaki Farklar Nelerdir?

Hem Giffen malları hem de Veblen malları, standart arz ve talep kurallarına meydan okuyan sıra dışı mallardır. Hem Giffen hem de Veblen ürünlerinde, bir ürünün talep eğrisi yukarı doğru eğimlidir.

Giffen mallarına olan talep, yakın ikame eksikliğinden ve gelir baskısından büyük ölçüde etkilenir. Veblen malları Giffen mallarına benzer ancak lüks ürünlere odaklanır.

Gelir ve ikame etkileri, Giffen malları için yukarı doğru eğimli talep eğrisinin ekonometrisini açıklamada kilit faktörlerdir. Veblen malları da yukarı doğru eğimli bir talep eğrisine sahiptir, ancak bazı farklı etkileri vardır.

Veblen ürünleri birinci sınıf, lüks mallardır. Örnekler, ünlülerin onayladığı parfümleri veya kaliteli şarapları içerebilir. Bu malların yüksek fiyatı, yüksek bir sosyal statü sembolü ile ilişkilendirilir.

Bu nedenle, yüksek gelirli tüketiciler bu ürünleri daha yüksek bir fiyata almayı daha cazip bulurlar. Gelir etkisinin bu mallar üzerinde çok az etkisi vardır çünkü gelir bir faktör değildir. İkame aynı zamanda asgari bir faktördür çünkü mallar genellikle statü sembolleridir.

Daha önce yatırım şirketlerinde çalışmış ve 10 yıldır forex piyasasında işlem yapan biri olarak, bilgi ve tecrübelerimi sizlerle paylaşıyorum.

Aklına Takılanı Sor

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir